ขบวนการวิเคราะห์พื้นที่ (Site Analysis) จะช่วยให้ผู้ออกแบบสามารถออกแบบสถาปัตยกรรมให้เกิดความสอดคล้องกับสภาพแวดล้อมในที่นั้นๆ การทำความเข้าใจในทิศทางของแสงอาทิตย์ ทิศทางลม ทางระบายน้ำ และปัจจัยสิ่งแวดล้อมอื่นๆ นั้นยังสามารถช่วยส่งเสริมการออกแบบ ในการวางผังส่วนต่างๆ ของอาคารเพื่อให้การใช้งานมีประสิทธิภาพสูงสุด เช่น การจัดวางห้องให้ได้รับแสงแดดตามธรรมชาติ เพื่อเพิ่มความสว่างและความอบอุ่นในกับพื้นที่ภายในอาคาร และยังทำให้เกิดการประหยัดพลังงานของอาคารได้อีกด้วย การระบุความเสี่ยงจากภัยธรรมชาติจากการวิเคราะห์พื้นที่ (เช่น น้ำท่วม แผ่นดินไหว) สามารถช่วยให้นำพาให้กลยุทธ์ในการออกแบบที่ลดความเสี่ยงจากผลกระทบที่เราจะได้จากภัยพิบัตินั้นๆ ที่สำคัญที่สุดนั้นคือ การวิเคราะห์พื้นที่ที่ดี สามารถเปิดช่องทางต่อผู้ออกแบบ ให้การออกแบบเกิดการประหยัดต้นทุน เช่น การเตรียมพื้นที่ก่อสร้างอย่างเหมาะสม หรือการหลีกเลี่ยงปัญหาสิ่งแวดล้อมที่อาจมีค่าใช้จ่ายสูง

พัลลัสมา (Pallasmaa) เสนอว่าสถาปัตยกรรมควรเชื่อมโยงกับร่างกายมนุษย์ เป็นดั่งประสบการณ์ที่ทำให้ประสาทสัมผัสทุกอย่างทำงานร่วมกัน เพื่อสร้างประสบการณ์ที่ลึกซึ้ง เขาชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของ คุณภาพความรู้สึกที่ได้จากการสัมผัส ยกตัวอย่างเช่น ความรู้สึกต่อวัสดุต่างชนิด วัสดุต่างชนิดย่อมให้ความรู้สึกที่ต่างกัน เสียงของพื้นที่ การออกแบบสัดส่วนปริมาตรของห้องที่ต่างกันส่งผลต่อเสียงที่เราจะได้รับ การเล่นของแสงและเงา การออกแบบที่คำนึงถึง mood and tone รวมถึงควบคุมช่องแสงในปริมาตรของห้องต่างๆ ส่งผลต่อความรู้สึกของผู้ใช้งานพื้นที่ (Emotional Experiences) และแม้แต่กลิ่นในการสร้างสภาพแวดล้อมที่สามารถส่งผลถึงความมีชีวิตชีวาของเป็นมนุษย์ สำหรับพัลลัสมาการดึงประสาทสัมผัสหลายๆ อย่างเข้ามามีส่วนร่วมทำให้สถาปัตยกรรมสามารถกระตุ้นความทรงจำ อารมณ์ และความรู้สึกผูกพัน ระหว่างผู้ใช้งานอาคารกับสถาปัตยกรรมได้

แนวทางปรัชญาเรื่อง ความจริง (Reality)

เพลโต (Plato) เป็นนักปรัชญาที่มีแนวคิดแบบ อุดมคตินิยม (Idealism) เขาเชื่อว่าความจริงที่แท้จริงนั้นอยู่ในรูปแบบของ “Forms” หรือ “Ideas” ซึ่งเป็นสิ่งที่ไม่เปลี่ยนแปลงและสมบูรณ์แบบ รูปแบบเหล่านี้มีอยู่ในโลกที่แยกออกจากโลกวัตถุที่เรารับรู้ได้ผ่านประสาทสัมผัส วัตถุเป็นเพียงเงาหรือการเลียนแบบที่ไม่สมบูรณ์แบบของโลก ในขณะเดียวกันอริสโตเติล (Aristotle) เป็นนักประจักษ์นิยม (Empiricism) ที่เชื่อว่าความเป็นจริงประกอบด้วยวัตถุที่มีอยู่ในโลกธรรมชาติ รูปแบบย่อมไม่แยกออกจากวัตถุ แต่จะเป็นส่วนหนึ่งของสิ่งที่เราสามารถพบเห็นได้ ความจริงเริ่มต้นจากประสบการณ์ที่เราต้องสามารถสังเกตและวิเคราะห์ได้จริง

แนวทาง ทฤษฎีรูปแบบ (Theory of Forms)

               เพลโต (Plato) เสนอทฤษฎีรูปแบบ โดยเขาเชื่อว่ารูปแบบหรืออุดมคติเป็นสิ่งที่มีอยู่จริงในโลกแห่งอุดมคติ ซึ่งไม่สามารถรับรู้ได้ด้วยประสาทสัมผัส แต่สามารถเข้าใจได้ผ่านการใช้เหตุผล ซึ่งถือว่าเป็นแนวทางที่มีความ abstract เป็นอย่างมาก ซึ่งอริสโตเติล (Aristotle) ได้เห็นต่าง และแสดงถึงแนวทางที่จับต้องได้มากกว่า โดยเขาเชื่อว่ารูปแบบและวัตถุเป็นสิ่งที่ไม่สามารถแยกจากกันได้ จะต้องเป็นรูปแบบมีอยู่ในวัตถุจริงๆ ที่เราสามารถจับต้องได้ มีอยู่จริงบนโลก

จุดเด่นของการออกแบบสถาปัตยกรรมตามวลี “Less is more” ได้แก่ การออกแบบที่มีองค์ประกอบที่น้อยลงซึ่งสามารถนำไปสู่ข้อความที่ชัดเจนและเป็นความเป็นเอกภาพที่มากขึ้น มองแล้วเข้าใจง่ายยิ่งขึ้น การลดทอนการตกแต่งขององค์ประกอบทางสถาปัตยกรรม (Ornamentation) ซึ่งสามารถนำไปสู่การโฟกัสในประเด็นที่สำคัญจริง ๆ การออกแบบสถาปัตยกรรมแบบ Minimal ตามแนวคิด “Less is more” มักเน้นเส้นสายที่สะอาด พื้นที่เปิดโล่ง และความสวยงามที่มาจาก Function ที่ใช้งานได้จริง การออกแบบ Built-in furniture ก็จะมีความเรียบง่ายดูสะอาดสบายตาเช่นเดียวกัน “Less is more” ยังเป็นแนวคิดที่คำนึงถึงผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม แนวคิดนี้ยังเน้นการคำนึงถึงความสามารถในออกแบบที่ลดขยะจากการก่อสร้าง และการใช้ทรัพยากรที่เป็นประโยชน์ต่อสิ่งแวดล้อม ซึ่งจะช่วยประหยัดงบประมาณในการก่อสร้าง และยังลดผลกระทบต่อระแบบนิเวศได้ในเวลาเดียวกัน โดยตัวอย่างสถาปัตยกรรมของ Ludwig Mies van der Rohe ที่ประยุกต์แนวคิดแบบ “Less is more” และประสบความสำเร็จมีชื่อเสียงได้แก่ the Barcelona Pavilion และ the Seagram Building

หลักการและกลยุทธ์สำหรับการออกแบบการระบายอากาศ ได้แก่ ข้อที่หนึ่ง การจัดวางผังโดยคำนึงถึงทิศทางสัญจรของลม โดยควรจัดวางอาคารให้สอดรับกับทิศทางลมที่พัดเข้ามาผ่านช่องอากาศสู่พื้นที่ภายในอาคาร ข้อที่สอง การคำนึงถึงการออกแบบจัดวางช่องเปิดภายในอาคาร โดยเราควรเลือกหน้าต่างและประตูที่มีช่องเปิดที่ใหญ่เพียงพอให้ลมสัญจรผ่านได้คล้อง และควรจัดวางข่องเปิดต่าง ๆ ให้อยู่ตรงข้ามกันเพื่อให้เกิดการไหลเวียนของอากาศที่ดี (Airflow) การใส่หน้าต่างบานเกล็ด, การออกแบบเพดานที่สูง รวมถึงการออกแบบชายคาที่มีการระบายอากาศที่ดีก็สามารถเพิ่มการไหลเวียนของอากาศให้กับพื้นที่ภายในอาคาร ข้อที่สาม คือการคำนึงถึงวัสดุที่เลือกใช้ก่อสร้างสถาปัตยกรรม วัสดุ (Material) โดยปกติมักจะมีข้อดีข้อเสียต่างกัน วัสดุบางชนิดเช่นคอนกรีตสามารถกักเก็บความร้อนระหว่างวันซึ่งส่งผลต่อสภาพอากาศภายในพื้นที่ของอาคาร ในขณะเดียวกันวัสดุบางชนิดเช่นไม้สามารถระบายความร้อนได้ดีไม่กักเก็บความร้อนไว้ในวัสดุ การเลือกใช้วัสดุที่มวลมีความเบามักจะไม่กักเก็บความร้อนจัดวางไว้ในพื้นที่ ข้อสุดท้าย คือการจัดวางภูมิทัศน์และพืชพรรณ การเลือกปลูกต้นไม้และพุ่มไม้ไว้ในตำแหน่งที่เหมาะสม สามารถสร้างร่มเงาและทำให้อากาศเย็นก่อนที่จะสัญจรผ่านเข้ามาในอาคาร การออกแบบให้มีหลังคาและกำแพงธรรมชาติ (Green Roof & Green Wall) ก็สามารถลดความร้อนและปรับคุณภาพของอากาศภายในอาคารให้ดีได้เช่นกัน

เสื่อตาตามิ (tatami mats) มีประโยชน์มากมายในทางสถาปัตยกรรม เสื่อตาตามิถือเป็นฉนวนกันความร้อนที่ดี มีประโยชน์ช่วยให้ห้องเย็นในฤดูร้อนและอบอุ่นในฤดูหนาว เสื่อตาตามิมีคุณสมบัติในการดูดซับเสียงลดระดับเสียงและสร้างสภาพแวดล้อมที่เงียบสงบมากขึ้น เสื่อตาตามิทำจากวัสดุธรรมชาติซึ่งทำให้ตัววัสดุมีการระบายอากาศที่ดี มีคุณสมบัติช่วยปรับระดับความชื้นและส่งเสริมคุณภาพอากาศภายในอาคารให้ดีต่อสุขภาพต่อผู้อยู่อาศัย เสื่อตาตามิมีความยืดหยุ่นทำให้เดินหรือนอนสะดวกขึ้นไม่ทำให้ข้อต่อเจ็บ เสื่อตาตามิมีความหลากหลายและสามารถใช้งานได้หลายรูปแบบ เช่น สามารถใช้เป็นพื้นที่นอนได้ในเวลากลางคืน (โดยการปูฟูก) และเป็นพื้นที่นั่งเล่นหรือรับประทานอาหารในเวลากลางวัน

5 ประเด็นสำคัญสำหรับ Concept ทางสถาปัตยกรรม

ประการแรกคือ ไอเดียหลักหรือธีม ไอเดียหลักของงานคือสิ่งที่แสดงถึงเอกลักษณ์ในการออกแบบของสถาปัตยกรรมนั้นๆ ส่วนธีมมีหน้าที่ควบคุมทิศทางของการออกแบบโดยเฉพาะ อย่างไรก็ตาม แนวคิดเหล่านี้อาจได้รับแรงบันดาลใจจากประเด็นต่างๆ เช่น ความต้องการของลูกค้า อิทธิพลทางวัฒนธรรม ปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อม หรือแม้แต่แนวคิดเชิงนามธรรม เช่น อารมณ์ หรือปรัชญา

ประการที่สองคือ การแก้ปัญหาด้วย design concept เพื่อให้สอดคล้องตอนรับกับบริบทของแต่ละของงาน อาทิเช่นปกติที่ดินแต่ละที่มีประเด็นที่ให้คำนึงถึงต่างกัน ซึ่งโดยปกติสถาปนิกเรียกว่า “site analysis” นอกจากนี้ลูกค้ายังมีความต้องการเฉพาะของตนเองซึ่งขึ้นอยู่กับไลฟ์สไตล์ของพวกเขา ประเด็นเหล่านี้สามารถถูกแก้ไขได้ด้วยการคิด Concept ที่ถูกต้องผ่านการออกแบบสถาปัตยกรรม “It’s not just what it looks like. Design is how it works” – Steve Jobs

ประการที่สามคือ ทัศนียภาพและรูปแบบฟังก์ชันของอาคาร concept ประกอบด้วยการพิจารณาทั้ง form และ function รวมไปถึงเรื่องเกี่ยวกับความสวยงาม วัสดุ เลย์เอาต์ โทนสี และการใช้งาน การคิด design concept ไม่ควรถูกแสดงเฉพาะจุดใดจุดนึงของอาคาร หรือฟังก์ชันใดฟังก์ชันหนึ่งของอาคาร เท่านั้น แต่ควรถูกคิดออกแบบให้เกิดขึ้นในทุกองค์ประกอบการออกแบบ

ประการที่สี่คือ การใช้นวัตกรรมและความคิดสร้างสรรค์ในการออกแบบสถาปัตยกรรม design concept ที่มีประสิทธิภาพที่ดี คือแนวคิดที่ก้าวข้ามขอบเขตของ design concept ทั่วๆไป หลังจากที่สถาปนิกค้นคว้ากรณีศึกษาที่เกี่ยวข้องกับโครงการเพื่อวิเคราะห์แนวคิดต่างๆ รวมถึงวิธีแก้ปัญหาที่ตรงประเด็น สดใหม่ และไม่เหมือนใคร จากนั้นควรจะผ่านกระบวนการทำ design possibilities เพื่อที่ทำให้ design concept ถูกพัฒนาวิเคราะห์และเลือกมาทำแบบได้อย่างมีประสิทธิภาพสอดคล้องกับงานและมีประสิทธิภาพสูงสุด เพราะฉะนั้นการคำนึงถึงนวัตกรรมใหม่ๆ ร่วมกับความคิดสร้างสรรค์อย่างสมเหตุสมผล นับว่าเป็นกุญแจสำคัญสำหรับ design concept

ประการที่ห้าคือ ความสอดคล้องและความกลมกลืนของผลลัพธ์จากการออกแบบ design concept ที่มีประสิทธิภาพ ควรจะร้อยเรียง และแสดงแนวคิดต่างๆที่ผู้ออกแบบตั้งใจให้เกิดภายในงาน รวมถึงการคำนึงถึงการจัดวางให้องค์ประกอบของงานออกแบบไปในทิศทางเดียวกันอย่างกลมกลืน